Á leið til sjálfbærrar ferðaþjónustu

Gátlistann, Á leið til sjálfbærrar ferðaþjónustu, sem sjá má hér að neðan er nauðsynlegt að fylla vandlega út, vista og senda til úttektarfyrirtækis.  Listanum er ætlað að gefa góða mynd af því hvernig fyrirtæki stendur sig á sviði umhverfis- og sjálfbærnimála og auðvelda markmiðasetningu.     

Gátlistinn er fylltur út með því að merkja í viðeigandi reit eins og við á. Með því að haka í reitinn "færa í aðgerðaráætlun" þegar merkt er við gátlistann verður slík áætlun til aftast í listanum. Að lágmarki þurfa að vera fjögur atriði á aðgerðaáætluninni.

Vinsamlegst athugið eftirfarandi:

  1. Að setja skýringar og athugasemdir eins og hægt er.
  2. Í aðgerðaáætlun þarf að fylla út í alla reiti, útskýra hvernig tiltekin aðgerð verður framkvæmd, skrá fyrirhuguð verklok og hver sé ábyrgðaraðili.

Mikilvægt er að endurskoða aðgerðaráætlun í umhverfismálum árlega og setja ný markmið. 

Gátlisti

1.
Stjórnun og starfshættir
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
1.1.
Vinna sjálfbærnistefnu fyrir fyrirtækið.
1.2.
Kynna stefnu og sýn fyrirtækisins fyrir starfsfólki.
1.3.
Endurskoða stefnu og sýn fyrirtækisins reglulega.
1.4.
Hvetja starfsfólk til að láta í ljós skoðanir sínar og hugmyndir um umhverfismál og samfélagslega ábyrgð.
1.5.
Fara yfir og bæta aðgengi og þjónustu við fatlaða og fólk með ýmsar sérþarfir.
1.6.
Styrkja umhverfisvitund starfsmanna.
1.7.
Meta ánægju viðskiptavina reglulega (þjónustukönnun).
1.8.
Meta fjárhagslega frammistöðu fyrirtækisins árlega.
1.9.
Meta umhverfislega frammistöðu fyrirtækisins árlega.
1.10.
Meta samfélagslega frammistöðu fyrirtækisins árlega.
1.11.
Vinna árlega skýrslu um frammistöðu á sviði sjálfbærni.
1.12.
Færa grænt bókhald og setja mælanleg markmið í tengslum við það.
1.13.
Reikna kolefnisspor fyrirtækisins árlega.
1.14.
Setja markmið um að minnka kolefnisspor fyrirtækisins.
1.15.
Kolefnisjafna starfsemina með mótvægisaðgerðum.
1.16.
Leggja mat á mengun sem hlýst af starfsemi fyrirtækisins t.d. loftmengun, jarðvegsmengun, vatnsmengun, hávaðamengun, ljósmengun, sjónmengun.
1.17.
Gera áætlun um að draga úr mengun sem hlýst af starfsemi fyrirtækisins sbr. 1.14
1.18.
1.19.
1.20.
2.
Innkaup og auðlindir
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
2.1.
Innleiða innkaupastefnu sem stuðlar að sjálfbærni.
2.2.
Huga að líftímakostnaði við innkaup og aðrar ákvarðanir.
2.3.
Kaupa vörur úr nágrenninu eins og kostur er.
2.4.
Skipuleggja pantanir og innkaup til að fækka ferðum.
2.5.
Velja vörur án umbúða, í sem minnstum umbúðum, stórumbúðum eða umbúðum sem hægt er að endurnota.
2.6.
Forðast kaup á einnota vörum.
2.7.
Bjóða eingöngu upp á margnota borðbúnað (diska, glös, kaffimál, hrærur, hnífapör).
2.8.
Nota efni sparlega og draga úr notkun eiturefna, þ.m.t. hreinsiefna.
2.9.
Kaupa umhverfismerkta eða lífrænt vottaða vöru þar sem það er mögulegt.
2.10.
Kaupa siðgæðisvottaðar vörur (Fairtrade) ef kostur er.
2.11.
Setja upp vatnssparandi tæki og búnað.
2.12.
Draga úr vatnsnotkun, láta vatn aldrei renna að óþörfu.
2.13.
Bjóða kranavatn í stað flöskuvatns.
2.14.
Haga innkaupum þannig að enginn óþarfi sé keyptur.
2.15.
Prenta sem minnst út og aðeins ef sérstök ástæða þykir til.
2.16.
Afþakka allan fjölpóst.
2.17.
Nota vistvæn byggingarefni og aðferðir við framkvæmdir.
2.18.
2.19.
2.20.
3.
Orka
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
3.1.
Viðhalda kæli- og hitakerfum vel og reglulega.
3.2.
Viðhalda loftræstikerfum vel og reglulega og nota þau í hófi.
3.3.
Mæla og skrá orkunotkun reglulega miðað við flatarmál, rúmmál, nýtingarhlutfall eða fjölda gesta.
3.4.
Gera áætlun um minni orkunotkun með hliðsjón af mælingum.
3.5.
Skipta öllum glóperum út fyrir LED perur.
3.6.
Kaupa aðeins tæki og búnað í besta flokki orkumerkinga sem í boði er samkvæmt orkuflokkun Evrópusambandsins (ekki lægri en D samkvæmt nýju orkuflokkunum og ekki lægri en A samkvæmt gömlu merkingunum).
3.7.
Setja áminningu við rofa og útgönguleiðir þar sem minnt er á að slökkva ljós, slökkva á raftækjum og loka gluggum.
3.8.
Kaupa eingöngu bíla sem ganga fyrir innlendum orkugjöfum.
3.9.
Þjálfa bílstjóra í vistakstri.
3.10.
Koma upp a.m.k. einni hleðslustöð hjá fyrirtækinu fyrir rafbíla.
3.11.
Stuðla að og hvetja til vistvæns ferðamáta starfsmanna.
3.12.
Stuðla að vistvænum flutningum á vöru, samnýtingu ferða o.s.frv.
3.13.
3.14.
3.15.
4.
Úrgangur
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
4.1.
Gera áætlun um aðgerðir til að draga úr myndun úrgangs.
4.2.
Forðast allar einnota plastumbúðir t.d. á herbergjum gesta (sápur, sjampó, tannbursta, krem, mjólk, sykur, kakó) og skipta þeim út fyrir vörur úr umhverfisvænum efnum eða margnota vörur í stærri umbúðum.
4.3.
Tryggja gott aðgengi gesta að flokkunarílátum.
4.4.
Merkja flokkunarílát samkvæmt merkingarkerfi FENÚR (sjá nánar á https://fenur.is/taknmyndabanki/)
4.5.
Endurnota pappír og pappa.
4.6.
Reyna að endurnota vöru, selja hana eða gefa að notkun lokinni.
4.7.
Skila flokkuðum úrgangi í endurvinnslu.
4.8.
Skila textílúrgangi í endurvinnslu.
4.9.
Skila gömlum og ónýtum raftækjum í endurvinnslu.
4.10.
Skila lyfjaafgöngum í apótek.
4.11.
Koma lífrænum úrgangi í jarðgerð.
4.12.
Upplýsa starfsmenn um árangur flokkunar og magn úrgangs.
4.13.
Vinna með sveitarfélögum og úrgangsfyrirtækjum að lausnum í úrgangsmálum.
4.14.
4.15.
4.16.
5.
Matarsóun
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
5.1.
Fræða starfsfólk um matarsóun.
5.2.
Hvetja starfsfólk til að draga úr matarsóun með því að hafa upplýsingar í kaffistofu/mötuneyti (t.d. plaköt, áminningarlímmiðar eða ísskápaseglar með upplýsingum).
5.3.
Hafa a.m.k. einn dag í viku þar sem boðið er upp á afganga (á aðallega við um starfsfólk).
5.4.
Gefa starfsfólki möguleika á að taka með sér afganga og vörur sem eru að renna út í lok dags/lok viku.
5.5.
Koma matarafgöngum til góðgerðarsamtaka þar sem það á við og í þeim tilfellum sem hægt er.
5.6.
Skipuleggja matseðil út frá dagsetningum matvæla.
5.7.
Raða matvælum í ísskápa þannig að elstu matvælin séu alltaf fremst.
5.8.
5.9.
5.10.
6.
Náttúruvernd
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
6.1.
Taka þátt í uppgræðslu lands.
6.2.
Vinna með öðrum gegn útbreiðslu ágengra tegunda.
6.3.
Kynna sér lög og reglur um friðlýst svæði t.d. náttúruvé, þjóðgarðar, friðlönd, verndarsvæði, fólkvangar o.fl.
6.4.
Fylgja leiðbeiningum um fráveitumál.
6.5.
Fylgjast með því sem fer ofan í niðurföll.
6.6.
Vinna að bættum merkingum (sem stuðla að stýringu á umferð á viðkvæmum svæðum).
6.7.
Styðja við eða taka þátt í umhverfisrannsóknum.
6.8.
Styðja við náttúrverndarsamtök.
6.9.
Stuðla að aðgerðum til að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda.
6.10.
Stuðla að fræðslu um náttúruvernd.
6.11.
Stuðla að aðgerðum til að draga úr neikvæðum áhrifum af umgengni sem hlýst af viðkomandi starfsemi.
6.12.
Setja skýrar reglur um lausagang bifreiða.
6.13.
Nota aðrar gerðir vetrardekkja undir bíla fyrirtækisins en nagladekk, eins og kostur er.
6.14.
Stuðla að bættu aðgengi og stígagerð í nær og/eða fjær umhverfi.
6.15.
6.16.
6.17.
7.
Samfélag
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
7.1.
Mynda langtímasambönd og styðja og styrkja samfélagshópa (t.d. menningarstarfsemi, íþróttafélög, náttúruverndarsamtök, hjálparsamtök o.fl.).
7.2.
Styðja einstök málefni í nærsamfélaginu til skamms tíma, t.d. menningar- og listviðburði, íþróttaviðburði, þátttöku í keppnisferðum o.fl.
7.3.
Gefa framleiðsluvöru eða þjónustu til samfélagsverkefna.
7.4.
Gefa notaðan búnað til skóla eða samfélagshópa.
7.5.
Taka sæti í nefnd eða stjórn samtaka í nærsamfélaginu.
7.6.
Veita ráðgjöf og fræðslu til fyrirtækja eða samfélagshópa í heimabyggð.
7.7.
Vinna með öðrum ferðaþjónustuaðilum á svæðinu.
7.8.
Selja eingöngu minjagripi sem eru framleiddir í nágrenninu og/eða á Íslandi.
7.9.
Bjóða upp á starfsnám í ferðaþjónustu.
7.10.
Styðja birgja á svæðinu með markvissum hætti.
7.11.
Nýta staðþekkingu og starfskrafta heimamanna.
7.12.
Halda opið hús fyrir heimamenn.
7.13.
Vinna með sveitarstjórn að stefnumótun fyrir samfélagið með hliðsjón af heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna.
7.14.
7.15.
7.16.
8.
Birgjar og markaður
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
8.1.
Þekkja lykilstofnanir eða samtök sem skipta mestu máli fyrir sjálfbærni fyrirtækisins.
8.2.
Vinna með öðru forystufólki í viðskiptalífinu að breytingum í samfélaginu og í ferðaþjónustu svæðisins.
8.3.
Kanna ánægju viðskiptavina vegna þjónustu, umhverfismála og sjálfbærni.
8.4.
Kanna frammistöðu birgja og samstarfsaðila á sviði sjálfbærni.
8.5.
Kanna frammistöðu helstu keppinauta á sviði sjálfbærni.
8.6.
Leita markaðstækifæra sem tengjast góðum málefnum.
8.7.
Vita hvar helstu hráefni eru framleidd og hvernig staðið er að framleiðslunni.
8.8.
Upplýsa birgja um áherslur og kröfur fyrirtækis á sviði sjálfbærni.
8.9.
Leita samstarfs við birgja og samkeppnisaðila um vistvæna flutninga.
8.10.
8.11.
8.12.
9.
Upplýsingar til viðskiptavina
Þarfnast athugunar Er gert/lokið Á ekki við hér Færa í aðgerðaáætlun Skýringar/athugasemdir
9.1.
Kynna umhverfis- og sjálfbærnistefnu fyrirtækisins fyrir viðskiptavinum og hvernig viðkomandi getur lagt málefninu lið.
9.2.
Birta aðgerðaáætlun á vefsíðu.
9.3.
Endurskoða markaðsefni og leggja áherslu á sjálfbæra ferðaþjónustu.
9.4.
Kynna skýrslu um frammistöðu fyrirtækisins á sviði sjálfbærni.
9.5.
Hvetja viðskiptavini til að spara vatn, hita og rafmagn.
9.6.
Hvetja gesti til að nota sömu handklæði oftar.
9.7.
Minna viðskiptavini á að henda engum föstum efnum (bréfþurrkur, dömubindi, eyrnapinnar o.s.frv.) í salerni.
9.8.
Upplýsa viðskiptavini um gæði kranavatns.
9.9.
Fræða viðskiptavini um náttúru og sögu nánasta umhverfis.
9.10.
Setja upplýsingar um aðgengi fyrir fatlaða á vefsíðu.
9.11.
Upplýsa viðskiptavini um gæða- og umhverfisvottun/anir fyrirtækisins t.d. Vakans.
9.12.
9.13.
9.14.

Aðgerðaáætlun

Aðgerð Hvernig framkvæmt Áætluð verklok, dags. Verki lokið, dags. Ábyrgðaraðili
Bæta nýrri línu við